این مقاله با هدف اعتبار سنجی برخی شاخص های اصلی امکانات و فعالیت های آموزشی- ترویجی و استفاده از آنها به منظور رتبه بندی استان ها از نظر فعالیت های آموزشی و ترویجی انجام شد. در مرحله اول با بررسی منابع تعداد 137 شاخص آموزشی- ترویجی، در هفت زمینه )شاخص های مربوط به عاملین ترویج، شاخص های زیر ساختی ترویج، شاخص های مربوط به فعالیتهای آموزشی ترویجی، شاخصهای سازمان و مدیریت ترویج، شاخص های آموزش انبوهی رسانه ای، شاخص های ارتباط ترویجی و شاخص های اعتبارات ترویجی( تدوین و با روش پیمایشی، توسط 180 کارشناس ترویج در شش استان کشور داوری شد. در مرحله دوم، داده های مربوط به 133 شاخص از طریق معاونت ترویج و نظام بهره برداری وزارت جهاد کشاورزی گردآوری و با بهره گیری از روش تحلیل مولفه های اصلی، شاخص ترکیبی هر یک از محورهای هفت گانه فوق محاسبه و استانها از این نظر رتبه بندی شدند. نتایج نشان داد که کلیه شاخص ها )به جز چهار شاخص( از نظر داوران برای برنامه ریزی و ارزشیابی فعالیت های آموزشی- ترویجی مناسب می باشند. همچنین شاخص ترکیبی نهایی محاسبه شده برای استان های کشور نشان داد که استان همدان در رتبه نخست و استان قزوین در پایین ترین رتبه نسبت به سایر استان ها قرار دارد.

تروج کشاورزی به طور کلی شامل نظام آموزشی غیررسمی است که ارباب رجوع آن را عمدتا مردم روستای با اشتغال اولیه کشاروزی تشکیل می دهند. رهیافتهای تروجی شکل و فرم کار و جوهر یک نظام ترویج است و نظام به کمک آنها انواعی از پیامها را تهیه می کند و به مردم می رساند.در این تحقیق مهمترین رهیافتهای ترویج، که در مناطق مختلف جهان و در ایران کم  و بیش به کار گرفته شده و سپس از دیدگاه متخصصان تروج کشور میزان کاربرد هر رهیافت در وزارتخانه های کشاورزی سابق، جهاد سازندگی سابق و جهاد کشاروزی کنونی به منظور تحقق توسعه پایدار کشاورزی مورد مطالعه و سنجش گرفته است.رهیافتهای مورد استفاده در وزارت کشاورزی به ترتیب عبارتند از رهیافت متعارف ترویج، تخصصی کالا، دگرگونی فنی و پروژه ای و در وزارت جهاد سازندگی شامل رهیافت مشارکتی، متعارف ترویج و توسعه جامع روستایی بوده است. همچنین در خصوص رهیافتهای ترویجی مناسب برای استفاده در وزارت جهاد کشاروزی به ترتیب رهیافتهای مشارکتی، تحقیق و تروج در نظام های زراعی و توسعه جامع روستایی پیشنهاد شده است. از ویژگیهای مهم پژوهش حاضر می توان به جامعیت آن از لحاظ ابعاد موضوعی و نگرش گذشته نگر و جهت گیری مطلوب برای آینده به منظور تحقق توسعه پایدار کشاورزی و روستایی اشاره کرد.

در این مقاله عامل های موثر بر مشارکت اعضای گروههای توسعه روستایی در فعالیت های حفاظتی ترویجی اجرا شده از سوی پروژه بین المللی ترسیب کربن، در منطقه حسین آباد غیناب شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی، بررسی گردید. داده های مطالعه از راه تکمیل 124 پرسشنامه در میان اعضای گروههای توسعه روستایی فراهم شد. نتایج نشان داد که مهم ترین عامل های اثرگذار بر مشارکت اعضای گروههای توسعه روستایی در فعالیت های حفاظتی ترویجی عبارتند از: وضعیت تاهل، اسکان، سن، تعداد اعضای خانوار، درآمد سالانه خانوار و سطح زمین های تحت مالکیت خانوار؛ به بیان دیگر، احتمال مشارکت اعضای گروه توسعه در فعالیت های یاد شده با افزایش سطح درآمد سالانه خانوار، تعداد اعضای خانوار و نیز در میان ساکنان دایمی در منطقه افزایش می یابد. این درحالی است که با افزایش سن و سطح زمین های تحت مالکیت خانوار و در میان افراد دارای همسر (متاهل) احتمال مشارکت اعضای گروه توسعه در فعالیت های حفاظتی ترویجی کاهش می یابد. با توجه به یافته ها، پیشنهادهایی در راستای بهبود عملکرد این نوع فعالیت ها و نیز افزایش میزان مشارکت اعضای گروه توسعه ارایه شد.

رسانه های ترویجی باعث توسعه فعالیت های ترویجی و تاثیرگذاری بالا بر مخاطبان در گروه های مختلف هدف می شود. رسانه ها می توانند متناسب با سطح سواد، سن، ویژگی های اقلیمی، ویژگی های محصول و همچنین فرهنگ و ارزش های دینی و اعتقادی در ساختارهای مختلف تولید و مورد استفاده جمعی و انبوهی و انفرادی قرارگیرند با توجه به این ویژگی ها پس از استقرار نظام نوین ترویج کشاورزی، نگاه ها به رسانه عمیق و کاربردی تر شد به گونه ای که ضمن تلاش برای توسعه کمی و کیفی رسانه های موجود، حرکت به سمت بهره گیری از رسانه های جدید و فن آوری های نوین رسانه ای شتاب دو چندان گرفت. این مقاله مروری روایتی با هدف تبیین نقش نظام نوین ترویج در توسعه رسانه های ترویجی نگارش شد. در این مقاله به مرور و بررسی وضعیت رسانه های ترویجی قبل و بعد از پیاده سازی نظام نوین ترویج با تاکید بر عناصر سیستم مدیریت دانش در دفتر شبکه دانش و رسانه های ترویجی پرداخته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد پس از پیاده سازی نظام نوین ترویج تحولات مناسبی در تولید برخی از رسانه هایی که از قبل مورد استفاده قرار گرفتند ایجاد شد از این دسته رسانه ها می توان به رسانه های نوشتاری و رسانه های دیداری شنیداری اشاره کرد علاوه بر آن رسانه های جدیدی مانند رسانه های مبتنی بر it و ict اپلیکیشن های کشاورزی، تالار ترویج دانش و فنون کشاورزی، پیام رسان آموزش و ترویج کشاورزی، سامانه اپساز کشاورزی، شبکه برکت ملی و استانی به عنوان بزرگترین شبکه مجازی ترویجی شکل گرفتند.